Energia S³oneczna
S³oñce jest niewyczerpalnym i bardzo tanim ¼ród³em energii. Je¶li spojrzymy kompleksowo to wszystkie ¼ród³a energii pochodz± w d³u¿szej perspektywie od s³oñca. Jednym ze sposobów bezpo¶redniego przetwarzania energii jest kolektor produkuj±cy energiê ciepln± z promieniowania. Stosowanie kolektorów s³onecznych jest ekonomicznie uzasadnion± i najbardziej rozpowszechnion± form± wykorzystania energii s³onecznej. Innym sposobem wykorzystaniem energii promieniowania s³oñca s± ogniwa fotowoltaiczne. Stosuj±c takie rozwi±zanie otrzymujemy czyst± energiê elektryczn±. Innym sposobem wykorzystuj±cym promieniowanie s³oneczne jest stosowanie specjalnych tynków, które „magazynuj±” ciep³o w warstwie przy¶ciennej.
Na wiêkszo¶ci obszaru kraju ilo¶æ energii s³onecznej wynosi od 950 do 1250 W/m2 dla ró¿nych regionów. Warto¶ci te s± identyczne na danej szeroko¶ci geograficznej, a wiêc w Niemczech, Kanadzie, p³n. stanach USA a tak¿e krajach skandynawskich. Nale¿y tu zauwa¿yæ ¿e np. w Norwegii gdzie nas³onecznienie jest ni¿sze ni¿ w naszym kraju wykorzystuje siê energiê s³oneczn± powszechnie. Zysk energetyczny w polskich warunkach z 1 m kw. powierzchni kolektora wynosi ok. 500 kWh do 700 kWh energii cieplnej rocznie. Poniewa¿ instalacje solarne wymagaj± korzystania z dodatkowego ¼ród³a dogrzewania w grudniu i styczniu, stosuje siê istniej±ce ju¿ konwencjonalne ogrzewanie gazowe lub olejowe wzglêdnie dogrzewanie grza³k± elektryczn±. Istnieje mo¿liwo¶æ ca³kowitego pokrycia potrzeb ciep³ej wody, wi±za³o by siê to jednak z dodatkowymi kolektorami w systemie. Istniej± równie¿ systemy skojarzone z pompami ciep³a oraz gruntowymi wymiennikami ciep³a lub ogniwami fotowoltaicznymi. Istniej± tak¿e instalacje które wykorzystuj±c kolektory i pompy ciep³a u¿ywaj± tzw. gruntowych akumulatorów ciep³a, które magazynuj± w gruncie nadmiar energii z kolektorów w okresie letnim. Istniej± dwa zasadnicze typy kolektorów s³onecznych: cieczowe i powietrzne. Ró¿ni± siê one wykorzystanym medium przenosz±cym energiê i co za tym idzie budow±. Szczegó³owy rozk³ad nas³onecznienia dla Podkarpacia i ca³ej Polski dostêpny jest tutaj (strona Komisji Europejskiej w jêzyku angielskim). W Podkarpackim ¶rednie nas³onecznienie miesiêczne wg danych 10 letnich wynosi odpowiednio od 0,8 kWh/m2/dzieñ w grudniu do 5.04 kWh/m2/dzieñ w lipcu. Taki rozk³ad predestynuje wykorzystanie do celów turystyczno-wypoczynkowych z zabezpieczeniem potrzeb w³asnych w miesi±cach o mniejszym nas³onecznieniu. Urz±dzenia te w po³±czeniu z uk³adami konwencjonalnego co. oraz sterownikiem modu³owym stanowi± du¿± konkurencjê dla tradycyjnych kot³ów wodnych ogrzewanych spalaniem. Instalacje kolektorów s³onecznych pozwalaj± zaoszczêdziæ minimum 50% rocznego zapotrzebowania na energiê ciepln± dla otrzymywania ciep³ej wody w budownictwie mieszkaniowym. Poni¿ej ogólna mapa nas³onecznienia ¶redniorocznego dla obszaru Polski.
Urz±dzeniem pozwalaj±cym na bezpo¶redni± konwersjê energii s³onecznej na energiê elektryczn± jest ogniwo fotowoltaiczne. Wzrost zainteresowania spowodowa³ ogromn± ró¿norodno¶æ tych urz±dzeñ, w zale¿no¶ci od stosownego materia³u fotoelektrycznego (np. krzemu, pó³przewodniki) oraz struktury tego materia³u (monokryszta³y, polikryszata³y, struktura amorficzna). Podstawowym materia³em na ogniwa jest krzem (Si). Pierwszymi systemami fotowoltaicznymi by³y ogniwa z krzemu monokrystalicznego. Maj± one stosunkowo du¿± sprawno¶æ przetwarzania energii s³onecznej na pr±d elektryczny rzêdu ponad 26%, s± powszechnie stosowane w urz±dzeniach pracuj±cych na ziemi i w kosmosie. Poszukuj±c nowych, tañszych materia³ów opracowano krzem polikrystaliczny, stosowany w postaci ta¶m krzemowych. Tak otrzymywany materia³ nie wymaga ciêcia p³ytek z monokryszta³u, jest du¿o tañszy, jest lepsze wykorzystanie materia³u, ale sprawno¶æ tych ogniw jest rzêdu 15-23%.
Pojedyncze ogniwa fotowoltaiczne maj± niewielk± moc i napiêcie elektryczne dlatego musz± byæ ³±czone szeregowo lub równolegle, aby uzyskaæ po¿±dan± warto¶æ mocy elektrycznej o okre¶lonych parametrach. Obecnie trwaj± prace badawcze na ogniwach organicznych nowej generacji. Urz±dzenia te wykorzystuj± pentacen z moleku³± organiczn±, jak± jest C60. Ogniwa te maj± sprawno¶æ ok. 10% ale jak zapewniaj± konstruktorzy, koszt produkcji bêdzie wielokrotnie ni¿szy od ogniw krzemowych. Dodatkowymi w³asno¶ciami ogniw organicznych maj± byæ elastyczno¶æ i du¿a przezroczysto¶æ.
Zespó³ ogniw fotowoltaicznych tworz±cych bateriê nazywamy panelem. Modu³y takie s± zastawiane w uk³ady fotowoltaiczne o ró¿nych powierzchniach w zale¿no¶ci od potrzeb. Mog± one byæ zestawiane w zespo³y stacjonarne lub nad±¿ne, poruszaj±ce siê za ruchem pozornym S³oñca. Trzeba jednak rozwa¿yæ koñcowy efekt energetyczny poniewa¿ przestawianie niesie za sob± systemy napêdowe. W pe³ni uzasadnione natomiast jest „przestawianie” sezonowe k±ta nachylenia wzglêdem kierunku po³udniowego. Aktualnie produkowane panele fotowoltaiczne maj± sprawno¶æ przetwarzania energii s³onecznej na elektryczn± rzêdu 26%. Silna konkurencja wymusza rozwój oraz konkurencyjno¶æ produktów pod wzglêdem jako¶ci. Obserwacje rynku w latach 1990-2000 wykaza³y spadek ceny z oko³o 1USD za 1kWh do 9 centów USD za energiê pozyskiwan± z ogniw, co w porównaniu z wzrostem cen tradycyjnych no¶ników energii jest istotnym sygna³em do inwestowania w t± ga³±¼ ma³ej energetyki. Mo¿liwo¶ci zastosowañ uk³adów fotowoltaicznych s± nieograniczone. W obecnej ofercie rynkowej ka¿dego producenta znajduj± siê ogniwa od 1W do kilkuset wat uzyskiwanych z pojedynczego panela. Dla zapewnienia ca³odobowej dostêpno¶ci energii elektrycznej ze S³oñca potrzebny jest uk³ad zdolny magazynowaæ wytwarzan± energiê elektryczn± (akumulatory), oraz urz±dzenia kontrolno-pomiarowe i steruj±ce. Obecne zawansowanie technologii pozwala zmieniaæ ka¿dy poziom napiêcia z paneli/akumulatorów na napiêcie o parametrach sieciowych .
W Polsce stosuj±c w/w technologie mo¿na uzyskaæ wsparcie ze ¶rodków Unii Europejskiej i innych ¼róde³ finansowania.
¬ród³o: www.pae.org.pl
|
|
|