|
Biomasa - OP£ACALNE I EKOLOGICZNE PALIWO |
BIOMASA - OP£ACALNE I EKOLOGICZNE PALIWO
W kraju z roku na rok przybywa nowych obiektów, w których biomasa wykorzystywana jest jako ¼ród³o paliwa. Przyk³adami mog± byæ zarówno kot³ownie w gos-podarstwach indywidualnych, jak i wiêksze obiekty — kot³ownie osiedlowe, a nawet elektrociep³ownie, na przyk³ad Elektrociep³ownia Tychy SA, gdzie biomasa wspó³spalana jest z wêglem.
Przyk³ady pokazuj±, ¿e ten rodzaj paliwa mo¿e staæ siê alternatywny w stosunku do mia³u wêglowego, oleju opa³owego czy gazu ziemnego tak¿e w uprawach pod os³onami.
Biomasa ró¿ni siê od wêgla wiêksz± zawarto¶ci± czê¶ci lotnych, ni¿sz± warto¶ci± opa³ow± (ogólnie zak³ada siê, ¿e jest ona dwukrotnie ni¿sza od warto¶ci opa³owej wêgla — tab. 1). S³oma oraz drewno zawieraj± jednak mniej zwi±zków siarki i azotu w porównaniu z wêglem kamiennym, co decyduje o znacznej redukcji emisji substancji szkodliwych. Biomasa uwa¿ana jest równie¿ za ekologiczne paliwo, poniewa¿ wielko¶æ emisji CO2 przy spalaniu równa siê ilo¶ci CO2 pobranego przez ro¶linê w procesie fotosyntezy (tab. 2).
¬ród³o: Lewandowski W., 2002 r.
TABELA 2. EFEKT EKOLOGICZNY ENERGETYCZNEGO WYKORZYSTANIA S£OMY W STOSUNKU DO WÊGLA (NA PRZYK£ADZIE PRZEDSIÊBIORSTWA ENERGETYKI CIEPLNEJ LUBAÑ)
Po spaleniu biomasy powstaje kilkakrotnie mniej popio³u, który mo¿e byæ miêdzy innymi wykorzystywany jako nawóz naturalny
Wraz ze wzrostem cen paliw konwencjonalnych opalanie kot³ów biomas± staje siê coraz bardziej op³acalne. Wed³ug danych z 2000 r. (ceny wêgla i gazu ziemnego by³y ni¿sze od aktualnych), roczny koszt zaopatrzenia w ciep³o domu jednorodzinnego wynosi³ w przypadku s³omy — 818 z³, drewna — 1610 z³, wêgla kamiennego — 2063 z³, gazu ziemnego — 3694 z³.
W kraju biomasa na cele energetyczne jest wykorzystywana najczê¶ciej w formie drewna odpadowego, s³omy oraz tak zwanych ro¶lin energetycznych.
W ostatnich latach w Polsce znacznie wzrós³ area³ takich upraw ro¶lin. Do najpopularniejszych w kraju ro¶lin uprawianych jako surowiec energetyczny nale¿±: wierzba wiciowa (Salix viminalis), nazywana czêsto energetyczn±, ¶lazowiec pensylwañski (Sida hermaphrodita), topinambur (Helianthus tuberosus) oraz niektóre gatunki ró¿, np. ró¿a wielokwiatowa (Rosa multiflora).
Wierzba wiciowa (fot.) wyró¿nia siê bardzo du¿ym przyrostem masy oraz wysok± warto¶ci± opa³ow± (19,3 MJ/kg suchej masy). Kaloryczno¶æ wytworzonych ze ¶lazowca pensylwañskiego brykietów jest nieco ni¿sza — oko³o 14,5 MJ/kg s. m.
WIERZBA WICIOWA, ZWANA TAK¯E ENERGETYCZN¡
Przetworzone drewno mo¿na wykorzystywaæ dla celów energetycznych w postaci: trocin, brykietów, minibrykietów, py³u drzewnego. Warto¶æ opa³owa jest ¶ci¶le uzale¿niona od jego wilgotno¶ci. W przypadku drewna suchego waha siê ona od 19 do 21 MJ/kg (w zale¿no¶ci od gatunku), a drewno w stanie tak zwanym powietrznosuchym (wilgotno¶æ 13–22%) ma warto¶æ opa³ow± oko³o 15 MJ/kg.
Niezbêdnym warunkiem prawid³owego spalania drewna i uzyskania maksymalnej sprawno¶ci cieplnej urz±dzenia jest odpowiednie ukszta³towanie paleniska zapewniaj±cego dobry kontakt paliwa z powietrzem podmuchowym. Pod tym wzglêdem najlepsze jest spalanie drewna w systemie fluidalnym, w którym tworzy siê zawiesina drobnych cz±stek drewna w przep³ywaj±cym od do³u strumieniu powietrza. W takich warunkach cz±stki paliwa s± dok³adnie wymieszane z powietrzem, a du¿a powierzchnia styku z powietrzem powoduje zwiêkszenie intensywno¶ci spalania. G³ówne zalety procesu fluidalnego spalania drewna to mo¿liwo¶æ zagospodarowania niskokalorycznego paliwa o warto¶ci opa³owej od 6 MJ/kg i wilgotno¶ci poni¿ej 70%, a tak¿e bardzo wysoka sprawno¶æ (nawet do 99%).
W Polsce najwiêksze kot³ownie bazuj±ce na tym paliwie znajduj± siê w Lubaniu (Dolny ¦l±sk) — moc 8 MW (dwa kot³y o mocy 3,5 MW i jeden — 1 MW), Zielonkach k. Szrop (1 MW), Grabowcu k. Zamo¶cia (0,8 MW), Czerninie k. Szrop (3 MW).
W ostatnich latach ca³kowita produkcja s³omy w Polsce kszta³towa³a siê na poziomie oko³o 30 mln ton, przy czym na cele energetyczne mo¿na by przeznaczyæ oko³o 10 mln ton. Obecnie tylko w niewielkim stopniu ta s³oma jest wykorzystywana do celów energetycznych.
Warto¶æ opa³owa s³omy, zale¿±ca przede wszystkim od wilgotno¶ci oraz od gatunku ro¶liny (tab. 3), w przypadku s³omy suchej kszta³tuje siê na poziomie 16,1–17,3 MJ/kg.
TABELA 3. WARTO¦Æ OPA£OWA S£OMY
Kot³y mog± byæ opalane zarówno s³om± ¿ó³t±, jak i szar± (powstaje ze s³omy ¿ó³tej pozostawionej na polu, wskutek dzia³ania zjawisk atmosferycznych). Jednak korzystniejsze jest stosowanie tej ostatniej, poniewa¿ odznacza siê wiêksz± warto¶ci± opa³ow± oraz zawiera mniej metali alkalicznych i zwi±zków chloru, dziêki czemu w procesie spalania zmniejsza siê korozyjno¶æ i za¿u¿lenie elementów kot³a. Ze s³omy szarej otrzymuje siê równie¿ mniejsz± ilo¶æ popio³u. Do celów energetycznych mo¿na wykorzystywaæ s³omê wszystkich zbó¿, z wyj±tkiem jêczmiennej, gdy¿ w czasie jej spalania tworzy siê tak zwana szlaka odk³adaj±ca siê w kotle.
Dla potrzeb wiêkszych kot³owni formowane s± bele prostopad³o¶cienne o wymiarach (cm) 120 x 80 x 240 i masie 200–450 kg. Wilgotno¶æ takiej s³omy nie powinna przekraczaæ 15%. W dostarczaj±cej energiê dla pojedynczego gospodarstwa kot³owni, w której najczê¶ciej zainstalowany jest kocio³ wsadowy o mocy 30–150 kW, stosuje siê ma³e bele — o masie 8–15 kg i wymiarach 42 x 42 x 80–120. Balotami cylindrycznymi o ¶rednicy 120–180 cm i masie 150–250 kg, formowanymi przez prasy zwijaj±ce, opala siê zwykle kot³y wsadowe o mocy 300–500 kW.
W³a¶ciwo¶ci s³omy znacznie ró¿ni± siê od paliw konwencjonalnych, miêdzy innymi ze wzglêdu na du¿± objêto¶æ w odniesieniu do jednostki energetycznej, niejednorodno¶æ, du¿± zawarto¶æ czê¶ci lotnych. Dlatego te¿ dla efektywnego jej spalania wymagana jest odpowiednia konstrukcja kot³ów. Wyró¿nia siê trzy podstawowe ich grupy:
kot³y wsadowe — do okresowego spalania ca³ych bel s³omy,
kot³y do cygarowego spalania ca³ych bel s³omy,
kot³y do spalania s³omy rozdrobnionej.
¬ród³o: www.ho.haslo.pl
|
|
|